| Profielschets |
Het Groninger Landschap
Het Groninger Landschap is een natuur- en erfgoedorganisatie die zich richt op het behoud, beheer en de ontwikkeling van het Groninger landschap. De organisatie koopt en beheert natuurgebieden en cultuurhistorisch waardevolle plekken, met als doel om natuur, landschap en historische elementen in stand te houden en toegankelijk te maken voor huidige en toekomstige generaties.
Waar de organisatie voor staat
Centraal staat het beschermen van:
- Natuur en biodiversiteit in uiteenlopende Groningse leefgebieden (zoals natte natuur, graslanden, kwelder- en kustgebieden, bossen en heide-achtige terreinen waar aanwezig).
- Landschappelijke kwaliteit: het karakter van het open landschap, klei- en veenstructuren, waterlopen, dijken en oude verkavelingspatronen.
- Cultuurhistorie en erfgoed: historische gebouwen en landschapselementen (bijvoorbeeld borgen, molens, oude boerderijen, steenhuizen, dijktracés en andere monumentale objecten die onderdeel zijn van het landschap).
Doelgroep
De activiteiten zijn in de praktijk gericht op:
- Natuur en landschap zelf (als “doelgroep” in ecologische zin: soorten, leefgebieden en landschapsstructuren).
- Bewoners en bezoekers die het landschap beleven via wandelroutes, excursies en bezoekersvoorzieningen.
- Vrijwilligers, donateurs en lokale partners die bijdragen aan beheer, monitoring en publieksactiviteiten.
Hoe het in de praktijk werkt
Het Groninger Landschap werkt typisch via een combinatie van:
- Aankoop en veiligstellen van terreinen en erfgoed om langdurige bescherming mogelijk te maken.
- Natuurbeheer en herstel (bijvoorbeeld verschralen van graslanden, waterbeheer, begrazing, maaibeheer, bos- en struweelbeheer, herstel van natte natuur en broedgebieden).
- Onderhoud en restauratie van erfgoed: conservering, herstel en beheer van monumentale gebouwen en landschapselementen.
- Educatie en betrokkenheid: excursies, publieksinformatie, activiteiten met vrijwilligers en soms samenwerking met scholen of lokale organisaties.
- Monitoring en soortenbescherming: inventarisaties en beheermaatregelen gericht op karakteristieke planten en dieren (zoals weide- en akkervogels, kust- en moerasvogels en bijzondere flora).
Typische activiteiten en vormen van ondersteuning
Concreet zijn veelvoorkomende vormen van inzet:
- Beheer van natuurgebieden en aanleg/onderhoud van paden, routes en uitkijkpunten waar passend.
- Praktisch beheer met vrijwilligers (zoals opschonen van terreinen, onderhoud van houtwallen, tellingen en kleine herstelklussen).
- Projecten voor landschapsherstel en biodiversiteitsversterking, vaak in afstemming met terreinbeheerders, agrariërs en overheden.
- Restauratie- en onderhoudsprojecten aan historisch vastgoed en bijbehorende erven/landschapselementen.
Samengevat: Het Groninger Landschap beschermt en beheert Groningse natuur en cultuurhistorisch landschap door terreinen en erfgoed veilig te stellen, actief te beheren en het publiek op passende wijze te betrekken. |
| Jaarverslagen |
Samenvatting Jaarverslag 2024 – Het Groninger Landschap
Doel & Activiteiten
- Duurzaam beschermen en ontwikkelen van natuur, landschap, en erfgoed in Groningen.
- Focus op landschap als verbindend element, met zeven landschappen als uitgangspunt.
- Opstellen van landschapsagenda’s en oplevering van landschapsfondsen per gebied.
- Beheer en herstel van natuurterreinen, waaronder nieuw verworven gebieden (bijv. Saaksumborg, Koplopersbos).
- Restauratie en verduurzaming van monumenten en erfgoedobjecten.
- Educatieprogramma’s voor basisscholen en jeugd (o.a. jeugdboswachters).
- Actieve samenwerking met diverse partners en betrokkenheid in regionale gebiedsprocessen zoals Transitie Landelijk Gebied.
Bereikte Resultaten / Impact
- Totaal 8.319 hectare natuurgebied in eigendom (plus circa 3 hectare toegevoegd in 2024).
- Beheer van 32 archeologische en 4 groene rijksmonumenten.
- 59 gebouwde monumenten in eigendom (54 Rijks-, 5 gemeentelijke monumenten).
- Realisatie van nieuwe houtsingels, slootonderhoud en herstel historische landschapselementen.
- 467 vrijwilligers leverden ruim 40.000 uur werk (ca. 21 fte).
- Betrokkenheid van 14.986 Beschermers (donateurs), 47 bedrijfsvrienden.
- Opleiding van 2 natuurmedewerkers en 8 jeugdboswachters.
- Natuureducatie bereikte 2.856 basisschoolleerlingen.
- Sociale media bereik: Facebook 9.651 volgers, Instagram 4.759 volgers, nieuwsbrief 4.045 ontvangers.
- Realisatie projectgebieden o.a. herstel rietoevers, biotoopherstel voor reptielen, ecologische verbindingszones.
- Aankoop van gronden voor natuurherstel, o.a. voor herstel Hunze en programma Eems-Dollard 2050.
- Bereikte akkoord over Europese staatssteunkwestie waarbij organisatie 3,3 miljoen euro réserveert.
Financiën
- Boekjaar 2024 afgesloten met een negatief resultaat van €2,7 miljoen, hoofdzakelijk door de schikking voor de staatssteunclaim.
- Structurele baten en lasten zijn nagenoeg in balans.
- Hogere kosten door onder andere energieprijzen en aannemerskosten voor restauraties.
- Teruggelopen inkomsten uit vakantiewoningen tot pre-coronaniveau.
- Groeiende inkomsten via schenkingen en nalatenschappen (€669.000) en vaste donaties (€432.000).
- Groeiende fondsen, met name het Groninger Natuurfonds (€60.000 ontvangen in 2024).
Bestuur & Governance
- Raad van Toezicht bestaat uit 7 leden met diverse deskundigheden, inclusief Financiële Audit Commissie.
- Benoeming William Moorlag als nieuwe voorzitter per juli 2024.
- Twee leden vertrokken eind 2024; twee nieuwe leden toegetreden per januari 2025.
- Raad houdt toezicht op beleid, financiën, grondtransacties en goed bestuur.
- Directie heeft beleids- en uitvoerende verantwoordelijkheid, inclusief aankoop- en verkoopbesluiten.
- Regelmatige zelfevaluaties, integriteitsverklaringen en VOG’s volgens CBF-richtlijnen.
- Intensief overleg en adviesfunctie richting directie, o.a. over beheer, landbouwnatuur tafel en subsidies.
Risico’s & Aandachtspunten
- Impact van schikking Europese staatssteunprocedure (3,3 miljoen euro kost voor Het Groninger Landschap) beperkt slagkracht voor toekomstige natuuraankopen.
- Afname en uitdagingen in boekingen tijdens vakantiewoningen na corona.
- Relatieve afhankelijkheid van financiële steun uit subsidies, waarvan sommige onzeker (bijv. schrapping transitiefonds TLG door kabinet).
- Externe druk op natuur door stikstofdepositie, troebel water, en klimaatverandering.
- Verhuizing vanuit huidige villa in Haren vanwege duurzaamheidstekorten en hoge energiekosten naar Euvelgunnerheem in Groningen.
- Polarisatie tussen natuur en landbouw, maar in Groningen wel constructieve samenwerking met landbouwsector via Landbouw- en Natuurtafel.
Bron: Jaarverslag Het Groninger Landschap 2024 (https://www.groningerlandschap.nl/custom/uploads/2025/06/jaarverslag-2024-web.pdf)
|
